Βρισκόμαστε στις αρχές ίσως του πιο ανασφαλούς – από
ενεργειακής απόψεως – φθινοπώρου των τελευταίων 50 και πλέον ετών. Πολλοί είναι αυτοί που περιμένουν έναν δύσκολο χειμώνα, ενώ έχουμε φτάσει στο σημείο να ακούμε και φήμες για
διακοπές ρεύματος, προγραμματισμένες ή και
απροειδοποίητες, στην προσπάθεια μείωσης της κατανάλωσης. Μπορεί να ακούγεται δυστοπικό και σίγουρα ελπίζουμε να μη γίνει ποτέ πραγματικότητα, αλλά θα πρέπει να
προετοιμαστούμε για κάτι τέτοιο, ειδικά σε ότι έχει να κάνει με την
εργασία. Η
τροφοδοσία του υπολογιστή είναι κάτι απλό αν μιλάμε για laptop, το οποίο έχει
μπαταρία, αλλά για όλες τις άλλες συσκευές μια
διακοπή ρεύματος σημαίνει απλά πως δεν λειτουργούν. Μάλιστα, υπάρχει και
κίνδυνος ζημιάς σε κάθε περίπτωση που το ρεύμα πέφτει ενώ λειτουργούν, ο οποίος κίνδυνος αυξάνεται εκθετικά σε περιπτώσεις που το ρεύμα επανέρχεται και ξανακόβεται στιγμιαία.
Εδώ και δεκαετίες, όμως, υπάρχουν
συστήματα τροφοδοσίας, τα οποία λειτουργούν με
μπαταρίες και τα οποία αναλαμβάνουν την τροφοδοσία της οποιασδήποτε συσκευής, όταν έχει πέσει το ρεύμα. Αυτά είναι τα
UPS (Uninterruptible Power Supply) και, ενώ είναι κάτι πολύ σύνηθες σε
γραφεία και
επιχειρήσεις, είναι σπάνιο να δει κανείς UPS σε μικρά γραφεία και πολύ πιο σπάνιο σε σπίτια. Κι όμως, είναι
απαραίτητο, ακόμη και χωρίς τον κίνδυνο
μαζικών διακοπών ρεύματος.
Βασική αρχή λειτουργίας
Ο τρόπος που λειτουργούν όλα ανεξαιρέτως τα UPS είναι κοινός (αλλά διαφέρει στις λεπτομέρειες): όταν υπάρχει ρεύμα,
φορτίζουν μπαταρίες· όταν δεν υπάρχει ρεύμα,
μετατρέπουν την ενέργεια των μπαταριών σε εναλλασσόμενο ρεύμα μέσω κυκλώματος inverter. Τα UPS διαθέτουν μία ή και περισσότερες υποδοχές (Schuko ή IEC C14), για να συνδέσεις εκεί τις συσκευές σου, αντί για την πρίζα.
Είδη UPS
Τα UPS χωρίζονται σε
τρεις κατηγορίες, οι οποίες έχουν να κάνουν με τον τρόπο που λειτουργούν. Η πρώτη και πιο φθηνή κατηγορία είναι τα λεγόμενα
Stand-By, τα οποία είναι και τα πιο απλά: όταν υπάρχει ρεύμα στο δίκτυο δεν κάνουν απολύτως τίποτε, παρά μόνο
παρακολουθούν την τάση. Αν η τάση πέσει κάτω από μια προκαθορισμένη τιμή, τότε ενεργοποιούν έναν
διακόπτη και ξεκινούν να παρέχουν ρεύμα από τη μπαταρία. Η έξοδός τους δεν είναι και τόσο σταθερή, ενώ οποιαδήποτε ανωμαλία στην τροφοδοσία από το δίκτυο
περνά και στις συσκευές.
Η δεύτερη κατηγορία είναι η
Line-Interactive, η οποία χρησιμοποιεί κάποιου είδους
σταθεροποίηση της τάσης του δικτύου, επομένως
η έξοδός του είναι πολύ πιο σταθερή, μειώνοντας σημαντικά τις βυθίσεις και τις στιγμιαίες υπερτάσεις. Επίσης, λόγω του ότι λειτουργεί συνεχώς, η
εναλλαγή στη μπαταρία, σε περίπτωση διακοπής, είναι
πολύ πιο γρήγορη.
Τέλος, έχουμε τα
On-Line UPS, τα οποία έχουν την καλύτερη έξοδο, μιας και η τάση του δικτύου χρησιμοποιείται
μόνο για να τροφοδοτήσει τα εσωτερικά κυκλώματα του UPS. Το On-Line UPS
παράγει τη δική του εναλλασσόμενη τάση, σε
τέλειο ημίτονο,
εξαλείφοντας εντελώς οποιαδήποτε
ανωμαλία στην τάση του δικτύου του παρόχου ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτά είναι και τα πιο ακριβά και συνήθως τα βρίσκουμε σε servers και data centers μεγάλων εταιρειών.
Η καλύτερη λύση για τον μέσο χρήστη είναι τα Line-Interactive, μιας και είναι αρκετά
οικονομικά και
προστατεύουν τις συσκευές από υπερτάσεις και βυθίσεις.
Χωρητικότητα και ισχύς
Ανάλογα με το
είδος της συσκευής που θα συνδέσεις στο UPS, αλλά και τον χρόνο που επιθυμείς να διαρκεί η μπαταρία, θα πρέπει να διαλέξεις το κατάλληλο UPS. Αν θέλεις απλά να λειτουργεί το
router, για παράδειγμα, υπάρχει μια ειδική κατηγορία, τα
mini UPS, τα οποία αντικαθιστούν το απλό τροφοδοτικό («μετασχηματιστή»), και τα οποία είναι σαφώς
φθηνότερα και
μικρότερα σε μέγεθος. Μάλιστα,
δεν έχουν καν inverter (άρα δεν παράγουν 240V εναλλασσόμενο) αλλά βγάζουν απ' ευθείας 9, 12, 15 ή 19 Volts, τις πιο συνηθισμένες τάσεις λειτουργίας τέτοιων συσκευών!
Αν θέλεις να
διασφαλίσεις τη λειτουργία του υπολογιστή σου, θα πρέπει να διαλέξεις ένα UPS με
αντίστοιχη ισχύ. Ένα απλό PC γραφείου ίσως να αρκεστεί σε
UPS 650W, αλλά αν έχεις gaming PC με
μεγάλες απαιτήσεις, τότε θα πρέπει να επιλέξεις κάτι
πολύ μεγαλύτερο. Αντιστοίχως και για την οθόνη – γιατί θα χρειαστείς την οθόνη σε λειτουργία, ακόμη κι αν θέλεις απλά να κάνεις
save και
shut-down. Μια μικρή οθόνη συνήθως καταναλώνει
40-60 Watts, ενώ μεγάλες οθόνες μπορεί και να ξεπεράσουν τα
100. Προφανώς δεν μιλάμε για δεύτερο UPS αλλά για
ένα με επαρκή ισχύ για υπολογιστή και οθόνη.
Για
μεγαλύτερες απαιτήσεις, υπάρχουν και επαγγελματικές σειρές, και UPS τα οποία δέχονται επιπλέον μπαταρίες υπό τη μορφή αρθρωμάτων, αλλά και UPS για rack.
Το UPS
δεν είναι μόνο για διακοπές ρεύματος, μιας και
προστατεύει τις συσκευές σου, ειδικά αν βρίσκεσαι σε περιοχή με
κακής ποιότητας παροχή ρεύματος ή συχνές υπερτάσεις και βυθίσεις. Σε κάθε περίπτωση, όμως, το UPS θα σου δώσει τα
λεπτά αυτά που χρειάζεσαι για να
αποθηκεύσεις τη δουλειά σου και να μην χάσεις δεδομένα, αλλά και να μην διακινδυνεύσεις ζημιές στον ίδιο τον υπολογιστή, κάνοντας
shut-down αντί για… μπαμ και κάτω.